सामाजिक जाणिवेतून कृतीची दिशा; 35 वे राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिर उत्साहात संपन्न.
संपादक उमेश साठे ॲक्टिव्ह मराठी न्यूज अहिल्यानगर.


*सामाजिक जाणिवेतून कृतीची दिशा; 35 वे राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिर उत्साहात संपन्न*
*160 हून अधिक युवकांचा सहभाग; सामाजिक प्रश्न, संवेदनशीलता आणि स्वयंसेवेचा जागर*
अहिल्यानगर, ॲक्टिव्ह मराठी न्यूज. दि. 27 ऑगस्ट 2026 स्नेहालय संचालित युवा निर्माण प्रकल्पाच्या वतीने आयोजित 35 वे राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिर उत्साहपूर्ण आणि प्रेरणादायी वातावरणात पार पडले. 21 ते 23 ऑगस्टदरम्यान आयोजित या तीन दिवसीय शिबिरात महाराष्ट्रासह इतर राज्यांतील 160 हून अधिक युवक सहभागी झाले. यामध्ये MSWचे विद्यार्थी, विविध अभ्यासक्रमांचे विद्यार्थी तसेच स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या युवकांचा मोठा सहभाग होता.
*‘सामाजिक जाणिवेतून बदलाच्या कृतीकडे, युवा जागृतीतून राष्ट्रनिर्माणाकडे’*
या भावनेने आयोजित करण्यात आलेल्या या शिबिरात युवकांना सामाजिक प्रश्नांचा प्रत्यक्ष अनुभव, विविध विषयांवरील संवाद, श्रमदान, प्रकल्पभेटी आणि प्रेरणादायी स्वयंसेवकांच्या जीवनकथा यांचा अनुभव मिळाला.
शिबिराच्या पहिल्या दिवशी शिबिरार्थींचे नोंदणी व परिचय सत्र घेण्यात आले. नितीन वावरे आणि ओंकार खुंटाळे यांनी शिबिरार्थींचा परिचय करून घेताना दोन-दोन जणांच्या जोड्या करून एकमेकांच्या सकारात्मक व नकारात्मक पैलूंची ओळख करून देण्याचा उपक्रम घेतला. त्यानंतर स्नेहालयची ‘माणुसकीची गोष्ट’ ही माहितीपट तसेच युवा निर्माण प्रकल्पाच्या माध्यमातून आयोजित भारत-बांगलादेश सायकल यात्रेचा माहितीपट दाखविण्यात आला.
यानंतर हनीफ शेख यांनी स्नेहालयच्या विविध प्रकल्पांची माहिती देत संस्थेचे कार्य, बालभवनातील मुलांचे संगोपन, शिक्षण आणि स्वावलंबनाकडे होणारी वाटचाल याबाबत मार्गदर्शन केले.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी प्राजक्ता नगरकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली योग व ध्यानाचे सत्र घेण्यात आले. त्यानंतर शिबिरार्थींनी श्रमदान केले. शुभांगी ताई कोपरकर यांनी सामाजिक भान या विषयावर संवाद साधताना ऊसतोड कामगार, माथाडी कामगार, कर्जबाजारी व दुष्काळग्रस्त शेतकरी, वृद्धाश्रमातील महिला, घरकाम करणाऱ्या महिला, अनाथ व रस्त्यावर सोडलेली मुले, शेतमजूर आणि बालविवाह झालेल्या मुलींच्या प्रश्नांवर आधारित कृती व भूमिकानाट्याच्या माध्यमातून युवकांना विचार करण्यास प्रवृत्त केले.
डॉ. विक्रम पानसंबळ यांनी HIV/AIDS विषयावर परिसंवाद घेतला. HIV म्हणजे काय, त्याचे संक्रमण कशामुळे होते व कशामुळे होत नाही, तसेच लैंगिक संसर्गजन्य आजार याबाबत शिबिरार्थींना शास्त्रीय माहिती देण्यात आली. त्यानंतर संतोष धर्माधिकारी व त्यांच्या टीमने POCSO कायद्यावर संवाद साधला. बाल लैंगिक अत्याचारासंदर्भातील कायदेशीर तरतुदी, काही प्रत्यक्ष प्रकरणे, मनोधैर्य योजनेचा लाभ आणि शिबिरार्थींच्या प्रश्नोत्तरांद्वारे या विषयावर चर्चा करण्यात आली.
स्नेहालयचे संस्थापक डॉ. गिरीश कुलकर्णी आणि राजीव कुमार यांनी अमेरिकेतून ऑनलाइन संवाद साधला. समाजातील महिला अत्याचार, मानसिक आरोग्य, मोबाईलचे व्यसन, पोर्नोग्राफी, शिक्षणापासून वंचित मुले, वाहतूक सिग्नलवरील मुले यांसारख्या प्रश्नांवर काम करण्याचे आवाहन डॉ. कुलकर्णी यांनी केले. “योग्य परिस्थितीची वाट पाहत बसू नका; कामाला सुरुवात करा,” असा संदेश त्यांनी युवकांना दिला. राजीव कुमार यांनी शिबिरातून चांगल्या कल्पना घेऊन बाहेर पडण्याचे आणि समान विचारांच्या मित्रांची आयुष्यभराची साथ जपण्याचे आवाहन केले.
शिबिरातील विशेष सत्रात युवा निर्माण प्रकल्पाशी जोडलेल्या यशस्वी स्वयंसेवकांनी आपले जीवनानुभव शिबिरार्थींसोबत मनमोकळेपणाने शेअर केले. अंबादास कसबे यांनी युवा निर्माणच्या व्यासपीठामुळे आत्मविश्वास व संवादकौशल्य विकसित झाल्याचे सांगत आज स्वतःचा ‘मायबोली महाराष्ट्र’ ऑर्केस्ट्रा चालवत असल्याची माहिती दिली. फारूक बेग यांनी सेवाभावातून स्नेहप्रेम प्रकल्पाशी जोडले जाण्याचा आणि मुलांसोबत काम करण्याचा अनुभव सांगितला.
ओंकार खुंटाळे यांनी युवा निर्माणच्या अनुभवातून प्रेरणा घेत स्पर्धा परीक्षेच्या दिशेने केलेल्या वाटचालीची कहाणी सांगितली. त्यांनी UPSC परीक्षेत यश मिळवत IRS सेवेकडे केलेल्या वाटचालीत स्नेहालयातील सामाजिक कार्याच्या अनुभवाचा मोठा उपयोग झाल्याचे नमूद केले. उडान प्रकल्पाचे समन्वयक प्रवीण कदम यांनी आपल्या संघर्षमय जीवनाची कहाणी सांगताना आई-वडिलांच्या नात्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
रंजीत गव्हाळे यांनी 2017 मधील सेवांकुर शिबिरातून प्रेरणा घेत जळगावमध्ये रक्तदान जनजागृतीचे काम सुरू केल्याचा अनुभव सांगितला. तर विष्णू भोसले यांनी मेळघाटातील तरुणाई शिबिरापासून स्नेहालयशी जोडले जाणे, त्यातून सोलापूरमध्ये ‘कृतिशील तरुणाई’ शिबिरांचे आयोजन आणि पुढे ‘सेवादायी फाउंडेशन’ची स्थापना झाल्याचा प्रवास मांडला. त्यांच्या उपक्रमांमधून आतापर्यंत चार युवा शिबिरांमध्ये 400 हून अधिक युवक सहभागी झाले आहेत.
शिबिराच्या तिसऱ्या दिवशी शिबिरार्थींना स्नेहालयच्या विविध प्रकल्पांना प्रत्यक्ष भेटी देण्यात आल्या. स्नेहांकुर दत्तक विधान केंद्रात दत्तक प्रक्रियेची माहिती देण्यात आली. स्नेहस्पर्श पुनर्वसन संकुलात 0 ते 18 वर्षे वयोगटातील मुलांचे पुनर्वसन, शिक्षण व संगोपन याबाबत प्रकल्प समन्वयक चंद्रकांत शेंबडे यांनी माहिती दिली. सद्भावना सायकल यात्रेची छायाचित्रे दाखवून यात्रेचा सामाजिक उद्देश स्पष्ट करण्यात आला.
त्यानंतर मानसग्राम प्रकल्पात मानसिक आरोग्याच्या समस्यांनी ग्रस्त व निराधार व्यक्तींचे उपचार, पुनर्वसन आणि त्यांच्या कुटुंबाशी पुनर्मिलनाची प्रक्रिया शिबिरार्थींना समजावून सांगण्यात आली.
युवा निर्माण प्रकल्पाचे मुख्य मार्गदर्शक डॉ. विनय कोपरकर यांनी ऑनलाइन संवादातून सामाजिक भान, युवकांची भूमिका आणि शिबिरानंतरची जबाबदारी याबाबत मार्गदर्शन केले. जानेवारीत होणाऱ्या ‘आत्मशोध आणि समाजभान’ या दहा दिवसीय शिबिराची माहितीही त्यांनी दिली.
यानंतर स्नेहालयचे संचालक व कार्याध्यक्ष अनिल गावडे यांनी ‘युवा निर्माणची वाटचाल’ या विषयावर संवाद साधला. स्नेहालयच्या 38 वर्षांच्या सामाजिक कार्याचा आढावा घेत त्यांनी युवा निर्माण प्रकल्पाची वाटचाल, 34 पूर्वीच्या शिबिरांचे अनुभव, युवकांचा सहभाग आणि ‘युथ विंग’ संकल्पना स्पष्ट केली.
ॲड. शाम असावा यांनी ‘समाजकार्य आणि लोकशाही’ या विषयावर संवाद साधताना युवकांनी सामाजिक प्रश्नांकडे प्रेक्षक म्हणून न पाहता सक्रिय नागरिक म्हणून सहभागी होण्याचे आवाहन केले. जातिवाद, धर्मव्यवस्था, भारताची फाळणी आणि सामाजिक सलोखा यावरही त्यांनी चर्चा केली. युवा निर्माणच्या अहिल्यानगर-बांगलादेश व कोलकाता-बांगलादेश सायकल यात्रांच्या सामाजिक उद्देशावरही त्यांनी प्रकाश टाकला.
समारोपापूर्वी हनीफ शेख यांच्या मार्गदर्शनाखाली फीडबॅक सत्र घेण्यात आले. तीन दिवसांपूर्वी शिबिरात आलेल्या युवकांच्या विचारांमध्ये आणि तीन दिवसांच्या अनुभवांनंतर झालेल्या बदलांवर शिबिरार्थींनी मनोगत व्यक्त केले.
या तीन दिवसीय शिबिरातून सामाजिक प्रश्न केवळ ऐकण्यापेक्षा ते प्रत्यक्ष समजून घेणे, संवेदनशील होणे आणि त्यावर कृती करणे आवश्यक असल्याची जाणीव युवकांमध्ये निर्माण झाली. विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांच्या अनुभवातून युवकांना प्रेरणा मिळाली आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेत आपली भूमिका निश्चित करण्याची दिशा मिळाली.
“शिबिर संपले असले तरी सामाजिक जाणीवेचा प्रवास आता सुरू झाला आहे,” या भावनेने 35 व्या राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिराची सांगता झाली.
हे शिबिर यशस्वीरित्या पार पाडण्यासाठी नितीन वावरे, ओंकार खुंटाळे, प्रवीण कदम विकास सुतार, अजित जगताप, फारुख बेग, शुभम डहाळे, कृष्णा बागल, रंजीत गव्हाळे, साहिल तुपे, नेहा धीवरे, निशा वाघ, प्रतीक्षा वाघ, आयुष्या जाधव आणि देव मोदी यांनी विशेष परिश्रम घेतले.
आपला विश्वासू
विकास सुतार
युवा निर्माण प्रकल्प समन्वयक
*160 हून अधिक युवकांचा सहभाग; सामाजिक प्रश्न, संवेदनशीलता आणि स्वयंसेवेचा जागर*
अहिल्यानगर, दि. 27 ऑगस्ट 2026
स्नेहालय संचालित युवा निर्माण प्रकल्पाच्या वतीने आयोजित 35 वे राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिर उत्साहपूर्ण आणि प्रेरणादायी वातावरणात पार पडले. 21 ते 23 ऑगस्टदरम्यान आयोजित या तीन दिवसीय शिबिरात महाराष्ट्रासह इतर राज्यांतील 160 हून अधिक युवक सहभागी झाले. यामध्ये MSWचे विद्यार्थी, विविध अभ्यासक्रमांचे विद्यार्थी तसेच स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या युवकांचा मोठा सहभाग होता.
*‘सामाजिक जाणिवेतून बदलाच्या कृतीकडे, युवा जागृतीतून राष्ट्रनिर्माणाकडे’*
या भावनेने आयोजित करण्यात आलेल्या या शिबिरात युवकांना सामाजिक प्रश्नांचा प्रत्यक्ष अनुभव, विविध विषयांवरील संवाद, श्रमदान, प्रकल्पभेटी आणि प्रेरणादायी स्वयंसेवकांच्या जीवनकथा यांचा अनुभव मिळाला.
शिबिराच्या पहिल्या दिवशी शिबिरार्थींचे नोंदणी व परिचय सत्र घेण्यात आले. नितीन वावरे आणि ओंकार खुंटाळे यांनी शिबिरार्थींचा परिचय करून घेताना दोन-दोन जणांच्या जोड्या करून एकमेकांच्या सकारात्मक व नकारात्मक पैलूंची ओळख करून देण्याचा उपक्रम घेतला. त्यानंतर स्नेहालयची ‘माणुसकीची गोष्ट’ ही माहितीपट तसेच युवा निर्माण प्रकल्पाच्या माध्यमातून आयोजित भारत-बांगलादेश सायकल यात्रेचा माहितीपट दाखविण्यात आला.
यानंतर हनीफ शेख यांनी स्नेहालयच्या विविध प्रकल्पांची माहिती देत संस्थेचे कार्य, बालभवनातील मुलांचे संगोपन, शिक्षण आणि स्वावलंबनाकडे होणारी वाटचाल याबाबत मार्गदर्शन केले.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी प्राजक्ता नगरकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली योग व ध्यानाचे सत्र घेण्यात आले. त्यानंतर शिबिरार्थींनी श्रमदान केले. शुभांगी ताई कोपरकर यांनी सामाजिक भान या विषयावर संवाद साधताना ऊसतोड कामगार, माथाडी कामगार, कर्जबाजारी व दुष्काळग्रस्त शेतकरी, वृद्धाश्रमातील महिला, घरकाम करणाऱ्या महिला, अनाथ व रस्त्यावर सोडलेली मुले, शेतमजूर आणि बालविवाह झालेल्या मुलींच्या प्रश्नांवर आधारित कृती व भूमिकानाट्याच्या माध्यमातून युवकांना विचार करण्यास प्रवृत्त केले.
डॉ. विक्रम पानसंबळ यांनी HIV/AIDS विषयावर परिसंवाद घेतला. HIV म्हणजे काय, त्याचे संक्रमण कशामुळे होते व कशामुळे होत नाही, तसेच लैंगिक संसर्गजन्य आजार याबाबत शिबिरार्थींना शास्त्रीय माहिती देण्यात आली. त्यानंतर संतोष धर्माधिकारी व त्यांच्या टीमने POCSO कायद्यावर संवाद साधला. बाल लैंगिक अत्याचारासंदर्भातील कायदेशीर तरतुदी, काही प्रत्यक्ष प्रकरणे, मनोधैर्य योजनेचा लाभ आणि शिबिरार्थींच्या प्रश्नोत्तरांद्वारे या विषयावर चर्चा करण्यात आली.
स्नेहालयचे संस्थापक डॉ. गिरीश कुलकर्णी आणि राजीव कुमार यांनी अमेरिकेतून ऑनलाइन संवाद साधला. समाजातील महिला अत्याचार, मानसिक आरोग्य, मोबाईलचे व्यसन, पोर्नोग्राफी, शिक्षणापासून वंचित मुले, वाहतूक सिग्नलवरील मुले यांसारख्या प्रश्नांवर काम करण्याचे आवाहन डॉ. कुलकर्णी यांनी केले. “योग्य परिस्थितीची वाट पाहत बसू नका; कामाला सुरुवात करा,” असा संदेश त्यांनी युवकांना दिला. राजीव कुमार यांनी शिबिरातून चांगल्या कल्पना घेऊन बाहेर पडण्याचे आणि समान विचारांच्या मित्रांची आयुष्यभराची साथ जपण्याचे आवाहन केले.
शिबिरातील विशेष सत्रात युवा निर्माण प्रकल्पाशी जोडलेल्या यशस्वी स्वयंसेवकांनी आपले जीवनानुभव शिबिरार्थींसोबत मनमोकळेपणाने शेअर केले. अंबादास कसबे यांनी युवा निर्माणच्या व्यासपीठामुळे आत्मविश्वास व संवादकौशल्य विकसित झाल्याचे सांगत आज स्वतःचा ‘मायबोली महाराष्ट्र’ ऑर्केस्ट्रा चालवत असल्याची माहिती दिली. फारूक बेग यांनी सेवाभावातून स्नेहप्रेम प्रकल्पाशी जोडले जाण्याचा आणि मुलांसोबत काम करण्याचा अनुभव सांगितला.
ओंकार खुंटाळे यांनी युवा निर्माणच्या अनुभवातून प्रेरणा घेत स्पर्धा परीक्षेच्या दिशेने केलेल्या वाटचालीची कहाणी सांगितली. त्यांनी UPSC परीक्षेत यश मिळवत IRS सेवेकडे केलेल्या वाटचालीत स्नेहालयातील सामाजिक कार्याच्या अनुभवाचा मोठा उपयोग झाल्याचे नमूद केले. उडान प्रकल्पाचे समन्वयक प्रवीण कदम यांनी आपल्या संघर्षमय जीवनाची कहाणी सांगताना आई-वडिलांच्या नात्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
रंजीत गव्हाळे यांनी 2017 मधील सेवांकुर शिबिरातून प्रेरणा घेत जळगावमध्ये रक्तदान जनजागृतीचे काम सुरू केल्याचा अनुभव सांगितला. तर विष्णू भोसले यांनी मेळघाटातील तरुणाई शिबिरापासून स्नेहालयशी जोडले जाणे, त्यातून सोलापूरमध्ये ‘कृतिशील तरुणाई’ शिबिरांचे आयोजन आणि पुढे ‘सेवादायी फाउंडेशन’ची स्थापना झाल्याचा प्रवास मांडला. त्यांच्या उपक्रमांमधून आतापर्यंत चार युवा शिबिरांमध्ये 400 हून अधिक युवक सहभागी झाले आहेत.
शिबिराच्या तिसऱ्या दिवशी शिबिरार्थींना स्नेहालयच्या विविध प्रकल्पांना प्रत्यक्ष भेटी देण्यात आल्या. स्नेहांकुर दत्तक विधान केंद्रात दत्तक प्रक्रियेची माहिती देण्यात आली. स्नेहस्पर्श पुनर्वसन संकुलात 0 ते 18 वर्षे वयोगटातील मुलांचे पुनर्वसन, शिक्षण व संगोपन याबाबत प्रकल्प समन्वयक चंद्रकांत शेंबडे यांनी माहिती दिली. सद्भावना सायकल यात्रेची छायाचित्रे दाखवून यात्रेचा सामाजिक उद्देश स्पष्ट करण्यात आला.
त्यानंतर मानसग्राम प्रकल्पात मानसिक आरोग्याच्या समस्यांनी ग्रस्त व निराधार व्यक्तींचे उपचार, पुनर्वसन आणि त्यांच्या कुटुंबाशी पुनर्मिलनाची प्रक्रिया शिबिरार्थींना समजावून सांगण्यात आली.
युवा निर्माण प्रकल्पाचे मुख्य मार्गदर्शक डॉ. विनय कोपरकर यांनी ऑनलाइन संवादातून सामाजिक भान, युवकांची भूमिका आणि शिबिरानंतरची जबाबदारी याबाबत मार्गदर्शन केले. जानेवारीत होणाऱ्या ‘आत्मशोध आणि समाजभान’ या दहा दिवसीय शिबिराची माहितीही त्यांनी दिली.
यानंतर स्नेहालयचे संचालक व कार्याध्यक्ष अनिल गावडे यांनी ‘युवा निर्माणची वाटचाल’ या विषयावर संवाद साधला. स्नेहालयच्या 38 वर्षांच्या सामाजिक कार्याचा आढावा घेत त्यांनी युवा निर्माण प्रकल्पाची वाटचाल, 34 पूर्वीच्या शिबिरांचे अनुभव, युवकांचा सहभाग आणि ‘युथ विंग’ संकल्पना स्पष्ट केली.
ॲड. शाम असावा यांनी ‘समाजकार्य आणि लोकशाही’ या विषयावर संवाद साधताना युवकांनी सामाजिक प्रश्नांकडे प्रेक्षक म्हणून न पाहता सक्रिय नागरिक म्हणून सहभागी होण्याचे आवाहन केले. जातिवाद, धर्मव्यवस्था, भारताची फाळणी आणि सामाजिक सलोखा यावरही त्यांनी चर्चा केली. युवा निर्माणच्या अहिल्यानगर-बांगलादेश व कोलकाता-बांगलादेश सायकल यात्रांच्या सामाजिक उद्देशावरही त्यांनी प्रकाश टाकला.
समारोपापूर्वी हनीफ शेख यांच्या मार्गदर्शनाखाली फीडबॅक सत्र घेण्यात आले. तीन दिवसांपूर्वी शिबिरात आलेल्या युवकांच्या विचारांमध्ये आणि तीन दिवसांच्या अनुभवांनंतर झालेल्या बदलांवर शिबिरार्थींनी मनोगत व्यक्त केले.
या तीन दिवसीय शिबिरातून सामाजिक प्रश्न केवळ ऐकण्यापेक्षा ते प्रत्यक्ष समजून घेणे, संवेदनशील होणे आणि त्यावर कृती करणे आवश्यक असल्याची जाणीव युवकांमध्ये निर्माण झाली. विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांच्या अनुभवातून युवकांना प्रेरणा मिळाली आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेत आपली भूमिका निश्चित करण्याची दिशा मिळाली.
“शिबिर संपले असले तरी सामाजिक जाणीवेचा प्रवास आता सुरू झाला आहे,” या भावनेने 35 व्या राज्यस्तरीय सामाजिक जाणीव निर्मिती शिबिराची सांगता झाली.
हे शिबिर यशस्वीरित्या पार पाडण्यासाठी नितीन वावरे, ओंकार खुंटाळे, प्रवीण कदम विकास सुतार, अजित जगताप, फारुख बेग, शुभम डहाळे, कृष्णा बागल, रंजीत गव्हाळे, साहिल तुपे, नेहा धीवरे, निशा वाघ, प्रतीक्षा वाघ, आयुष्या जाधव आणि देव मोदी यांनी विशेष परिश्रम घेतले.विकास सुतार युवा निर्माण प्रकल्प समन्वयक ॲक्टिव मराठी न्युज. अहिल्यानगर


